Việt Nam đang đứng trước lựa chọn giữa đổi mới công nghệ tài chính và đảm bảo an toàn hệ thống tín dụng
Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của tài sản kỹ thuật số, một câu hỏi lớn đang đặt ra cho hệ thống tài chính truyền thống: liệu các ngân hàng tại Việt Nam có cân nhắc sử dụng crypto như một loại tài sản đảm bảo trong hoạt động cấp tín dụng?
Tài sản số và bài toán định giá trong môi trường tín dụng truyền thống
Tại một buổi tọa đàm chuyên đề về bảo đảm giao dịch vay vốn thông qua quyền tài sản, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tài chính và pháp luật đã cùng phân tích khả năng mở rộng phạm vi tài sản thế chấp sang lĩnh vực số. Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho biết, khác với các tài sản hữu hình truyền thống, việc định giá các đồng tiền mã hóa như Bitcoin hay Ethereum không chỉ phức tạp về mặt kỹ thuật mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý do thiếu cơ chế kiểm soát ổn định.
Trong hệ sinh thái tín dụng Việt Nam hiện tại, các ngân hàng thường chiếm ưu thế lớn trên thị trường vốn và không phải chịu nhiều áp lực cạnh tranh về sản phẩm vay như tại các thị trường tài chính đã phát triển. Do đó, các quy trình định giá tài sản thế chấp thường được thiết lập ở mức rất chặt chẽ để hạn chế rủi ro. Trong trường hợp áp dụng với crypto – một loại tài sản có độ biến động cao và chưa được định danh rõ ràng trong pháp luật – ngân hàng sẽ buộc phải xử lý một cách cực kỳ cẩn trọng. Rủi ro định giá sai, thẩm định không chuẩn xác có thể khiến cán bộ tín dụng phải chịu trách nhiệm pháp lý, kể cả ở mức xử lý hành chính hoặc hình sự.
Crypto là cơ hội tiếp cận vốn, nhưng chưa có hành lang pháp lý hoàn thiện
Theo quan điểm từ các chuyên gia tại hội thảo, tài sản số hoàn toàn có thể mở ra một kênh huy động vốn linh hoạt hơn cho nhà đầu tư cá nhân cũng như doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là các startup công nghệ. Tuy nhiên, khi chưa có khung pháp lý rõ ràng về tiêu chuẩn định giá, lưu ký và xử lý tài sản mã hóa, thì khả năng để crypto được ngân hàng xem là tài sản bảo đảm sẽ rất khó triển khai trên thực tế.
Thị trường trong nước hiện cũng chưa ghi nhận một văn bản pháp lý chính thức nào công nhận crypto là tài sản theo quy định dân sự, điều này khiến cho mọi cơ chế liên quan đến thế chấp bằng tài sản số trở nên nhạy cảm và dễ phát sinh rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ.
Thế giới đã bắt đầu thử nghiệm, Việt Nam đang cân nhắc
Tại nhiều quốc gia như Mỹ, Anh hay Thụy Sĩ, một số ngân hàng và tổ chức tài chính đã bước đầu tiếp cận việc chấp nhận crypto làm tài sản đảm bảo, trong đó điển hình là các khoản vay được hỗ trợ bởi stablecoin hoặc Bitcoin dưới sự giám sát nghiêm ngặt về mặt pháp lý. Sự kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào cuối năm 2024 và phát tín hiệu ủng hộ blockchain đã góp phần khơi thông dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực này, trong đó có cả các mô hình tín dụng mới sử dụng crypto làm tài sản thế chấp.
Tuy nhiên, ở Việt Nam, việc các ngân hàng chưa áp dụng hình thức này là điều dễ hiểu. Bên cạnh tính biến động cao của tài sản số, còn là áp lực đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền. Việc kiểm soát rủi ro luôn được đặt lên hàng đầu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường tài sản số vẫn còn đang trong quá trình hoàn thiện nhận diện pháp lý.
Cần chờ thêm tín hiệu từ chính sách để tạo hành lang an toàn
Nhiều chuyên gia tin rằng, trong tương lai không xa, nếu có sự điều chỉnh từ phía Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý – đặc biệt là về việc xác lập tài sản số trong các khung khổ pháp lý – thì việc crypto được sử dụng làm tài sản thế chấp hoàn toàn có thể trở thành một phần trong quá trình đổi mới tài chính số của quốc gia.
Điều này không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho cộng đồng khởi nghiệp và giới đầu tư công nghệ, mà còn góp phần đa dạng hóa các công cụ bảo đảm tín dụng, phù hợp với xu hướng tài chính toàn cầu.
