Mục lục
Chính phủ Albania vừa gây chú ý khi chính thức trao một vị trí nội các cho Diella – trợ lý ảo vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI) từng hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính số. Đây là lần đầu tiên một quốc gia để một AI đảm nhận vai trò “bộ trưởng” với nhiệm vụ giám sát toàn bộ hoạt động mua sắm công, lĩnh vực vốn bị tai tiếng bởi tham nhũng suốt nhiều thập kỷ.
Thủ tướng Edi Rama cho biết Diella sẽ đóng vai trò then chốt trong nỗ lực đưa Albania trở thành quốc gia “không còn bóng dáng tham nhũng”, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong mọi hợp đồng mua sắm giữa khu vực nhà nước và tư nhân.
Trước khi được “thăng chức”, Diella đã phục vụ trên nền tảng e-Albania, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp xin cấp bằng lái, nộp đơn lĩnh lương hưu, khởi kiện trực tuyến… thông qua điều khiển giọng nói và cấp chứng từ có dấu điện tử. Tính đến nay, hệ thống đã phát hành hơn 36.600 tài liệu số và cung cấp gần 1.000 dịch vụ công trực tuyến.
Dù vậy, chính phủ vẫn chưa công bố cơ chế chịu trách nhiệm nếu AI mắc lỗi, cũng như các biện pháp đảm bảo tránh bị thao túng hoặc lợi dụng.
Động thái bổ nhiệm Diella đánh dấu một trong những lần hiếm hoi AI tham gia quản trị quốc gia ở cấp cao nhất. Trước đó, Ukraine từng ra mắt người phát ngôn ảo Victoria Shi để cập nhật thông tin đối ngoại.
Albania từng ban hành khung pháp lý về tiền mã hóa từ năm 2020 nhưng vẫn duy trì lập trường thận trọng, trong khi lại tỏ ra cởi mở hơn với AI. Việc áp dụng công nghệ mới như Diella được kỳ vọng sẽ giúp nước này loại bỏ vấn nạn tham nhũng – rào cản lớn khiến Albania chưa thể gia nhập European Union dù đã là ứng viên từ năm 2014.
Thủ tướng Rama bày tỏ hy vọng đất nước sẽ đủ điều kiện trở thành thành viên EU vào năm 2030, và việc đưa AI vào giám sát quản trị là một bước đi quan trọng để đạt mục tiêu đó.
